Batı Asya Araştırmaları Enstitüsü (BAAE) Başkanı Prof. Dr.
Mahmut Yardımcıoğlu, sosyal güvenlik primlerinin esnekliği sektör ve işletme
büyüklüğü bazında hesaplanarak prim teşviklerinin söz konusu esnekliklere göre,
kayıtlı istihdamı teşvik edecek ve tahsilat-tahakkuk oranını artıracak şekilde
yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.
Söz konusu sadeleştirilmenin yapılmasıyla, tahsilat-tahakkuk oranının
yüzde 75 civarından yüzde 90 'a çıkarılmasının mümkün olduğunu ifade eden
Yardımcıoğlu, sadeleştirilmiş teşvik sisteminin ekonomiye yaklaşık 70 Milyar TL
katkı sağlayacağını dile getirdi.
"SİGORTA PRİM
TEŞVİKLERİNİN SAYISININ 3 YA DA 4'E DÜŞÜRÜLMELİ"
Yardımcıoğlu, Türkiye'deki sigorta prim teşvik sistemi ile
bu teşvik, destek ve indirimlerin finansmanını sağlayan Kurumlar hakkında
açıklamalarda bulundu. Mevcut SGK teşvik sisteminin mali müşavirler için dahi
karmaşık olduğunu aktaran Yardımcıoğlu, bu nedenle işletmelerin yeterince
teşvik, destek ve indirimlerden yararlanamadığını kaydederek sigorta prim
teşviklerinin sayısının 3 ya da 4'e düşürülmesi önerisinde bulundu.
Yardımcıoğlu, "Ülkemizde hali hazırda teşvik uygulamaları
kapsamında; ilave istihdam teşviki, engelli sigortalıların istihdamına dönük
teşvik, MYÖ sigortası priminden 5 puanlık indirim, genç-kadın ve mesleki belge
sahibi olanların istihdamına yönelik teşvik vb. gibi özel sektör işyerlerine 18
farklı sigorta prim teşvik, destek ve indirimi uygulanmaktadır. Birçok teşvik,
destek ve indirim olduğu gibi bunların finansmanını sağlayan Kurumlar da bir o
kadar fazladır. Örneğin, İşsizlik Sigortası Fonu, SGK, Hazine ve Maliye
Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kültür ve Turizm
Bakanlığı gibi birçok yerden bu teşvikler finanse edilmektedir" dedi.
"MEVZUAT HERKES
TARAFINDAN ANLAŞILACAK SADELİKTE VE BASİTLİKTE OLMALI"
Sistemin basit ve elde edilecek faydanın düzeyi konusunda
belirsizlik yaşanmadığı bir yapıya dönüşmesi gerektiğinin altını çizen BAAE
Başkanı Yardımcıoğlu, şöyle konuştu: "SGK Şubat 2022 kayıtlarına göre 2 milyon
071 bin 303 adet işçi bildirimi yapılan işyerinden 1 milyon 810 bin 107
işyerinde 10 kişiden az işçi çalışmaktadır .Sosyal güvenliğin toplumun her kesiminden
farklı statü ve eğitim seviyelerine sahip çok sayıda bireyi kapsaması ve
istihdam yaratan işletmelerin büyük çoğunluğunun 10 kişiden az işçi çalıştıran
kurumsallaşmamış sadece bu teşvikleri takip edecek özel bir personel
çalıştıramayacak kadar küçük işletmeler olması nedeniyle, mevzuatın herkes
tarafından anlaşılacak sadelikte ve basitlikte olması gerekir. Sistemin basit
ve elde edilecek faydanın düzeyi konusunda belirsizlik yaşanmadığı bir yapıya
dönüşmesi, vatandaşın-işverenin sistemi benimseyerek ona sahip çıkmasına olanak
tanıyacaktır."
Sosyal güvenlik primlerinin esnekliğinin, sektör ve işletme
büyüklüğü bazında hesaplanarak prim teşviklerinin söz konusu esnekliklere göre
kayıtlı istihdamı teşvik edecek ve tahsilat-tahakkuk oranını artıracak şekilde
yeniden düzenlenmesi gerektiği vurgusu yapan Yardımcıoğlu, şöyle devam etti:
"Bununla birlikte, birbirinden bağımsız ve dağınık durumda olan, mükerrerliğe
sebebiyet veren, birbirini dışlayan verimsiz sosyal sigorta prim teşviklerinin
sadeleştirilerek daha anlaşılır ve uygulanabilir hale getirilmesi
gerekmektedir. Adam Smith' in 1776' da primli sistemler ve vergiyle ilgili
söylediği ve yüzyıllardır ekonomistler tarafından dile getirilen basitlik,
uygunluk, kolaylık ve anlaşılabilirlik halen genel geçer ilkelerdir."
SGK tarafından prim tahsilat-tahakkuk oranı yüzde 80 olarak
açıklansa da sürekli devam eden yapılandırma ödemeleri sebebiyle bu oranın
aslında yüzde 70-75 civarında olduğunu belirten Yardımcıoğlu, son olarak
şunları kaydetti: "Teşvik sisteminin sadeleştirilmesi ve 5 puanlık teşvikteki
oranın 6 ila 7 ye çıkarılması halinde, bu teşvik ve diğer araçların da etkin
verimli denetimler, kamu spotları ve bilgilendirmelerin etkin kullanılmasıyla
tahsilat oranının yüzde 90' a çıkarılması zor olmayacaktır.
Projenin bir iki yıl içinde beklenen şekilde gerçekleşmesi
halinde; 80-82 milyar TL geliri ve 2022 yılı için 10-12 milyar TL gideri
olacaktır ki; toplamda SGK'nın aktüeryal dengesine olumlu katkısı yaklaşık 70
milyar TL civarında olacaktır. Bunun için sigorta prim teşviklerinin sayısının
3 ya da 4'e düşürülmesi daha faydalı olacaktır. Bunları; 5 puanlık teşvik gibi
düzenli ödemeyi ve kayıtlı istihdamı özendirici teşvik (6 veya 7 puan),
Dezavantajlı kesimlerin (kadın-engelli vb.) çalıştırılmasını özendirici teşvik,
Ar-ge ve ilave istihdamı özendirici teşvik olarak sıralayabiliriz."
