Karşılaştırma, yüzleştirme, karşılık verme; aralarındaki farkı ortaya çıkartmak için me-tinleri mukayese etme; ramazanda karilerin ve hafızların cemaat huzurunda Kur`an okumaları.

Edebiyat terimi olarak mukabele; aralarında tezat ve telabül bulunan şeyleri bir ibarede bulundurma diye tanımlamıştır.

Mukabele" Kur`an-ı Kerim tarihi ile ilgili bir terimdir. Cibril(a.s)`ın her sene ramazan ayında gelip Hz. Peygamber (s.a.v) ile karşılıklı müzakere etmelerini, birbirlerine okumalarını ifade eder.

Kur`an`ın Allah tarafından indirildiği şekilde muhafazası, ayet ve surelerin tertibinin doğru olarak tespiti ve bunun kontrolü için Cebrail(a.s) her sene ramazan ayında bir rivayete göre Ramazan ayının her gecesinde, Hz. Peygamber(s.a.v) Kur`an ayetlerini Cebrail`e okurdu. Buna "arz" denir. Aynı ayetleri karşılaştırmak için, bir de Cibril (a.s) okurdu ki buna da "mukabele" denir.

Kur`an Hz. Peygambere nasıl nazil olmuşsa Hz. Peygamberde vahiy kâtiplerine bu şekilde yazdırır, hafızlarda buna göre ezberlerlerdi. Kur`an böyle itina ile ezberlenir ve yazılırken; Cibril (a.s) her yılın ramazanında Rusül-i Ekrem`e gelir, nazil olan ayetler tekrar arz edilmek suretiyle tekrar edilirdi. Hz. Peygamber ömrünün son yılında Kur`an-ı Cibril`e iki defa arz etti.

Cibril`de Kur`an-ı böylece iki kere mukabele etti. Kur`an`ın Ramazanda nazil olması (el-bakara–2/185) ve bu ayda okunmasının daha mükâfatlı olacağı müjdesi, bu ayda camii ve evlerde "mukabele" okunmasına vesile olmuştur.

"Mukabele" Müslümanlar arasında köklü bir gelenek halinde günümüze kadar gelmiş ve bu günde bütün canlılığı ile sürdürülmektedir. Osmanlılar zamanında da özellikle ikindi namazından sonra mukabele okunurdu.

"Mukabele", Kur`an`ın yazılması ve hafızlar tarafından ezberlenmesi dışında her sene tekrarlanan üçüncü ve önemli bir "Koruma garantisi" niteliği taşımaktadır. Bu, Kur`an-ı biz indirdik, onun koruyucusu da elbette biziz. ( el-hicri, 9) ayetinin aşrı saadette gerçekleşmiş ve bugün de devam etmekte olan bir mucizesinden başka bir şey değildir