Kan basıncı nedir ve nasıl meydana gelir?

Her bir kalp atımında kalp, kanı önce pompalar, sonra kanın yeniden kalbe dolması için istirahat haline geçer.Kan pompalandığında oluşan atardamar duvarındaki en yüksek basınç sistolik kan basıncını (büyük tansiyon), istirahat halinde oluşan en düşük basınç ise diyastolik kan basıncını (küçük tansiyon) meydana getirir.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) nedir?

 Farklı iki günde en az iki kez yapılan ölçümlerde 18 yaşını geçmiş erişkin bir bireyde büyük tansiyonun 140 mm Hg (civa basıncı) ve üzerinde ya da küçük tansiyonun 90 mm Hg ve üzerinde olmasına hipertansiyon (yüksek tansiyon) adı verilmektedir. Kan basıncı için normal değerler büyük tansiyonun 120 mm Hg"nın, küçük tansiyonun ise 80 mm Hg"nın altında olmasıdır. Büyük tansiyonu 120-139 mm Hg, küçük tansiyonu 80-89 mm Hg arasında ölçülen kişiler yüksek tansiyon gelişimi için adaydırlar ve ileride yüksek tansiyon gelişmemesi için hekimleri tarafından önerilen sağlıklı beslenme, sigarayı bırakma, egzersiz yapma, kilolu ise kilo verme gibi bazı tedbirleri almaları gerekmektedir.

Yüksek Tansiyonun Toplumda Görülme Sıklığı Nedir?

Yüksek tansiyon toplumda oldukça sık görülen bir durumdur. Türkiye`de her üç erişkinden birinde hipertansiyon vardır.

Yüksek Tansiyon Daha Çok Kimlerde Görülür?

Yüksek tansiyon riskini arttıran birçok faktör söz konusudur:

1- Yaş: Yüksek tansiyon görülme oranı ilerleyen yaşla birlikte artar. Buna karşın tansiyon yüksekliği genellikle ilk olarak 35-50 yaşlarında saptanır.

2- Cinsiyet: 50 yaşın altındaki grup ele alındığında erkeklerde daha sık görülür. 50-55 yaş grubunda görülme sıklığı eşitlenir. 55 yaşından sonra ise kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır.

3- Kalıtım: Yüksek tansiyonlu kişilerin yaklaşık % 60`ında ailede de tansiyon yüksekliği söz konusudur.

4- Şişmanlık: Şişmanların yaklaşık % 40`ında yüksek tansiyon görülmektedir. Genç hastaların yaklaşık üçte biri şişmandır.

5- Şeker hastalığı: Şeker hastalarında yüksek tansiyona çok sık rastlanır.

6- Aşırı tuz tüketimi: Yüksek tansiyona yol açan nedenlerden biridir.

7- Fiziksel aktivitelerin azlığı: Yüksek tansiyon görülme olasılığı arttırır.

8- Alkol tüketimi: Alkol kullananlarda yüksek tansiyon görülme sıklığı artar.

9- Stres: Yüksek tansiyonun ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.

Kan Basıncındaki Yükselme Nelere Neden Olur?

Tansiyon yüksekliği kalbin iş yükünü artırır ve atar damarlarda zarara yol açar. Zaman içerisinde özellikle kalp, böbrek, göz ve beyine kan götüren atar damarlarda harabiyet oluşur. Kalp, böbrek, göz ve beyin damarları bu yüksek basınca uzun yıllar boyunca sessizce direnebilir. Bu nedenle kan basıncındaki yükselme yıllarca, belirti vermeden, tamamen sessiz, sinsi, ilerleyebilir.Ancak bu hastalara zarar vermediği anlamına gelmez.Yüksek tansiyon inme ,kalp krizi ve böbrek yetersizliğinin önemli kilit nedenlerinden biridir.

Yüksek tansiyonun nedenleri nelerdir?

Hastaların % 90-95"inde yüksek tansiyona neden olabilecek altta yatan başka bir hastalık yoktur. Bunlara primer (birincil) hipertansiyon denir. Geri kalan % 5-10 hastada yüksek tansiyon bir nedene ya da hastalığa ikincil olarak ortaya çıkmıştır. Buna da sekonder (ikincil) hipertansiyon adı verilir.

En sık rastlanan ikincil hipertansiyon nedenleri şunlardır:

- Çok tuzlu gıdaların tüketilmesi (özellikle tuza hassas kişilerde)

- Böbrek hastalıkları

- Böbrek üstü (adrenal) bezlerinin hastalıkları

- Böbrek damarlarının daralması

- Doğuştan büyük atar damarın (aortun) bir bölümünün dar olması (aort koarktasyonu)

- Tiroid bezi hastalıkları (Hipertiroidi, hipotiroidi)

Bu problemlerin çoğu girişimsel yöntemlerle veya ilaç tedavisi ile çözümlenebilir. Örneğin, böbrek damarlarına giden atar damardaki darlık, balonla açılabilir veya cerrahi olarak düzeltilebilir. Hipertiroidi ya da hipotiroidi ilaç tedavisiyle ortadan kaldırılabilir. Bu nedenle, özellikle kan basıncı yüksekliği ilk olarak tesbit edildiğinde hekimler detaylı bir öykü ve fizik muayene sonrasında bazı laboratuvar tetkikleri isterler. Bazen de özel testlere gerek duyabilirler.

Kan basıncını yükselten ilaçlar hangileridir?

Birçok ilaç, farklı mekanizmalarla kan basıncını yükseltebilir. Romatizma ve depresyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar bunların başında gelir. Bu ilaçlar yüksek tansiyonun nedeni olabilecekleri gibi hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçların etkisini de azaltabilirler. Bu nedenle yüksek tansiyonlu hastalar kullandıkları tüm ilaçları mutlaka hekimlerine söylemeli ve onlara danışmadan herhangi bir ilaca başlamamalıdır.

Orjinal Köşe Yazısına Git